เคยไหม? ตั้งใจชงมัทฉะอย่างดีแต่พอดื่มเข้าไปกลับเจอ “ก้อนแป้ง” เล็กๆ ที่ไม่ละลาย ลอยฟูอยู่ในถ้วย หรือติดอยู่ที่ก้นแก้ว ทำให้เสียรสสัมผัสที่ควรจะนุ่มนวลไป ปัญหานี้เป็นเรื่องปกติที่เจอได้บ่อย โดยเฉพาะกับมือใหม่หัดชง แต่ไม่ต้องกังวลไป เพราะวิธีแก้นั้นง่ายนิดเดียว!
ทำไมมัทฉะถึงจับตัวเป็นก้อน?
ก่อนจะไปดูวิธีแก้ มาทำความเข้าใจกันก่อนว่าทำไมผงมัทฉะถึงชอบจับตัวกันเป็นก้อนเล็กๆ
- ไฟฟ้าสถิต (Static Electricity): ผงมัทฉะมีความละเอียดสูงมาก (ระดับไมครอน) เมื่อมีการเสียดสีกันภายในบรรจุภัณฑ์ หรือในขณะตัก จะเกิดไฟฟ้าสถิตทำให้ผงชาดูดติดกันเป็นก้อนเล็กๆ นี่เป็นสัญญาณของมัทฉะที่บดละเอียดดี ไม่ใช่มัทฉะเสียแต่อย่างใด
- ความชื้น (Moisture): หากเก็บมัทฉะไม่ดี ปิดถุงไม่สนิท ความชื้นในอากาศจะเข้าไปทำให้ผงชาเกาะตัวกันแน่นขึ้น
- ไม่ได้ร่อนก่อนชง: การเทผงมัทฉะลงในน้ำร้อนโดยตรงโดยไม่ผ่านตะแกรงร่อน เป็นสาเหตุหลักที่ทำให้เกิดเม็ดแป้งที่ไม่ละลาย
วิธีแก้มัทฉะจับตัวเป็นก้อน
1. การร่อนมัทฉะ (Sifting) - วิธีที่ดีที่สุด
วิธีที่โปรบาริสต้าและพิธีชงชาญี่ปุ่นให้ความสำคัญที่สุดคือ “การร่อนมัทฉะ” เสมอก่อนชง ใช้ตะแกรงร่อนแป้งหรือที่ร่อนชาอันเล็กๆ วางบนถ้วย แล้วตักมัทฉะใส่ตะแกรง ใช้ช้อนหรือไม้ไผ่บดเบาๆ ให้ผงชาผ่านตะแกรงลงไป
- ผลลัพธ์: ได้ผงมัทฉะที่ละเอียด ร่วนซุย ละลายน้ำง่ายขึ้นมาก และตีฟองขึ้นง่ายกว่าเดิม
2. ตีกับน้ำน้อยๆ ก่อน (Make a Paste)
หากไม่มีที่ร่อนชา ให้ใช้วิธี “นวดชา” หรือการทำ Koicha แบบประยุกต์
- ใส่มัทฉะลงในถ้วย
- เติมน้ำร้อนเพียงเล็กน้อย (ประมาณ 5-10 ml) พอให้เปียก
- ใช้แปรงชงชา (Chasen) นวดวนๆ บี้ก้อนแป้งให้ละลายจนกลายเป็นเนื้อครีมข้นๆ (Paste) ก่อน
- เมื่อเนื้อเนียนแล้ว ค่อยเติมน้ำร้อนส่วนที่เหลือแล้วตีตามปกติ
3. ใช้แปรงไม้ไผ่ (Chasen) เท่านั้น
การใช้ช้อนคน หรือที่ตีฟองนมไฟฟ้า อาจจะไม่สามารถตีแตกก้อนมัทฉะได้ดีเท่ากับแปรงไม้ไผ่ ซี่ของไม้ไผ่จำนวนมากถูกออกแบบมาเพื่อ “กรีด” และ “กระจาย” ผงชาในน้ำให้แตกตัวอย่างละเอียด
4. เก็บรักษาให้ถูกต้อง
เพื่อลดไฟฟ้าสถิตและความชื้น ควรเก็บมัทฉะในกระปุกทึบแสงที่ปิดสนิท และหากเก็บในตู้เย็น เมื่อนำออกมา ควรรอให้กระปุกหายเย็น (Room Temperature) ก่อนเปิดฝา เพื่อป้องกันไม่ให้ไอน้ำในอากาศควบแน่นลงไปในผงชา ซึ่งจะทำให้ชื้นและจับตัวเป็นก้อนแข็งในระยะยาว
สรุป
มัทฉะที่เป็นก้อนไม่ใช่เรื่องใหญ่ และมักเป็นสัญญาณที่ดีของความละเอียด เพียงแค่คุณ “ร่อนมัทฉะ” ทุกครั้งก่อนชง ปัญหานี้ก็จะหมดไป ให้คุณได้ดื่มด่ำกับมัทฉะเนื้อเนียนนุ่ม ละมุนลิ้นในทุกๆ แก้วครับ
